7 Voedingsmythes Ontkracht: Wat Zegt de Wetenschap Echt?

Koolhydraten maken dik. Eieren zijn slecht voor je cholesterol. Je moet minstens 2 liter water per dag drinken. Fruit bevat te veel suiker. Detoxsappen reinigen je lichaam.

Je hebt ze allemaal wel eens gehoord. Ze klinken logisch, worden massaal gedeeld op social media en worden soms zelfs door 'experts' herhaald. Maar kloppen ze ook? In dit artikel ontrafelen we de meest hardnekkige voedingsmythes, op basis van wetenschap, niet op basis van trends.

MYTHE 1: KOOLHYDRATEN MAKEN DIK

Dit is misschien wel de meest wijdverspreide mythe in de voedingswereld. Koolhydraten maken op zichzelf niet dik. Wat dik maakt is een calorieoverschot: meer calorieen binnenkrijgen dan je verbrandt, ongeacht of die calorieen uit koolhydraten, vetten of eiwitten komen.

Koolhydraten zijn de primaire energiebron voor je hersenen en spieren. Ze spelen een cruciale rol bij sportprestaties en cognitief functioneren. Het probleem zit niet in koolhydraten zelf, maar in de bewerkte varianten (witte broodjes, koekjes, frisdrank) die weinig voedingswaarde bieden en niet verzadigen.

Het zijn niet de koolhydraten die het probleem zijn; het is de kwaliteit en de hoeveelheid.

Complexe koolhydraten zoals volkoren producten, aardappelen, rijst en havermout bevatten vezels die je langer verzadigd houden. Ze horen absoluut in een gezond voedingspatroon.

MYTHE 2: EIEREN ZIJN SLECHT VOOR JE CHOLESTEROL

Jarenlang werd ons verteld om niet meer dan drie eieren per week te eten vanwege het cholesterol in de dooier. Dat advies is inmiddels achterhaald.

Uit grootschalig onderzoek (waaronder een meta-analyse in het British Medical Journal, 2020) blijkt dat het eten van eieren bij de meeste mensen geen significant effect heeft op het bloedcholesterol. Je lever past de eigen cholesterolproductie aan op basis van wat je via voeding binnenkrijgt.

Eieren zijn juist een van de meest voedzame levensmiddelen die er bestaan. Ze bevatten hoogwaardig eiwit, vitamine D, B12, choline en gezonde vetten. Voor de meeste gezonde volwassenen is 1 tot 3 eieren per dag prima.

MYTHE 3: JE MOET 2 LITER WATER PER DAG DRINKEN

De '2 liter per dag'-regel is een van die adviezen die iedereen kent, maar niemand kan herleiden. Het is niet gebaseerd op solide wetenschappelijk bewijs.

Je vochtbehoefte hangt af van je gewicht, activiteitsniveau, klimaat en je voeding. Veel voedingsmiddelen (groenten, fruit, soep, koffie, thee) bevatten water dat meetelt. Het beste kompas is je dorst en de kleur van je urine: lichtgeel is prima.

Dat gezegd hebbende: de meeste Nederlanders drinken te weinig. Niet omdat ze precies 2 liter nodig hebben, maar omdat ze simpelweg vergeten te drinken. Houd een fles water op je bureau en drink regelmatig, zonder jezelf te dwingen tot een vast aantal liters.

MYTHE 4: FRUIT BEVAT TE VEEL SUIKER

Ja, fruit bevat suiker (fructose). Maar de vergelijking met toegevoegde suikers in snoep of frisdrank gaat niet op. Fruit bevat naast fructose ook vezels, vitaminen, mineralen en antioxidanten. De vezels vertragen de opname van suiker, waardoor je geen bloedsuikerspiek krijgt.

Onderzoek laat consistent zien dat fruitconsumptie geassocieerd is met een lager risico op obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Het tegenovergestelde van wat de mythe beweert.

De richtlijn van het Voedingscentrum (2 stuks fruit per dag) is prima. Wie meer eet, hoeft zich geen zorgen te maken. Pas op met vruchtensappen: die missen de vezels en bevatten geconcentreerde suiker.

MYTHE 5: DETOXEN EN SAPKUREN REINIGEN JE LICHAAM

Je lichaam heeft geen sapkuur nodig om te detoxen. Dat doet het al, 24 uur per dag, 7 dagen per week. Je lever, nieren, longen en huid zijn een uiterst efficient reinigingssysteem.

Er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat sapkuren, detox-supplementen of klysma's giftstoffen sneller uit je lichaam verwijderen dan je organen dat zelf doen. Wat deze kuren wel doen: je calorieën drastisch verlagen, waardoor je tijdelijk gewicht verliest, voornamelijk water en spierweefsel.

Wil je je lever ondersteunen? Drink met mate, eet voldoende groenten, beweeg regelmatig en slaap genoeg. Dat is de enige detox die je nodig hebt.

MYTHE 6: ETEN NA 20:00 MAAKT DIK

Je lichaam houdt geen klok bij. Of je om 18:00 of om 22:00 eet: het is de totale calorie-inname over de dag die bepaalt of je aan- of afkomt.

De reden dat laat eten geassocieerd wordt met gewichtstoename is indirect: mensen die laat eten, eten vaker ongezond (snacks voor de tv, chips bij een film). Het tijdstip is niet het probleem, de voedselkeuze wel.

Een eiwitrijke avondsnack (zoals kwark of een gekookt ei) kan zelfs gunstig zijn voor spierherstel tijdens de nacht. Het gaat om wat je eet, niet wanneer.

MYTHE 7: SUPPLEMENTEN ZIJN NOODZAKELIJK

De supplementenindustrie is miljarden waard. Maar het merendeel van de producten is onnodig voor mensen die gevarieerd eten. Vitamine D is een uitzondering, zeker in Nederland, waar we van oktober tot maart te weinig zonlicht krijgen. Verder kan een tekort aan B12 voorkomen bij veganisten en vegetariers.

Maar multivitaminen, vet-verbranders, collageenpoeders en de meeste andere supplementen hebben geen bewezen effect bij gezonde volwassenen die normaal eten. Investeer je geld liever in goede voeding dan in pillen.

HOE HERKEN JE VOEDINGSMYTHES?

Mythes hebben vaak dezelfde kenmerken. Leer ze herkennen en je valt er minder snel voor:

• Ze beloven snelle resultaten, zoals 'Verlies 10 kilo in 2 weken'
• Ze demoniseren een complete voedingsgroep, zoals 'Koolhydraten zijn gif'
• Ze worden gepromoot door mensen die er producten aan verkopen
• Ze zijn gebaseerd op anekdotes, niet op peer-reviewed onderzoek
• Ze klinken te mooi om waar te zijn, en dat zijn ze meestal ook

CONCLUSIE

De meeste voedingsmythes zijn het resultaat van oversimplificatie, marketing of verouderde wetenschap. Gezonde voeding hoeft niet ingewikkeld te zijn: eet gevarieerd, kies voor onbewerkte producten, eet voldoende eiwit en groenten, en wantrouw iedereen die je vertelt dat een enkel voedingsmiddel de oorzaak of de oplossing van al je problemen is.

Wil je weten wat jij echt nodig hebt, zonder mythes en zonder reclame? Doe onze gratis assessment en ontvang wetenschappelijk onderbouwd voedingsadvies in 7 minuten.

Lees de complete gids over gezonde voeding →